سيد محمد على ايازى
45
كافى پژوهى ( گزارش پايان نامه هاى مرتبط با كلينى و الكافى ) ( فارسى )
محقّقان است ، چهار شرح است كه عبارتاند از : 1 . شرح اصول الكافى ، نوشتهء ملّاصدرا ؛ 2 . شرح علّامه مجلسى مشهور به مرآة العقول ؛ 3 . شرح ملّاصالح مازندرانى ؛ 4 . شرح مرحوم فيض كاشانى معروف به الوافى . از بين اين چهار كتاب ، شرح ملّاصدرا ، اوّلين شرح بر الكافى است كه شايد بتوان آن را بهترين شرح علمى و عقلانى نيز دانست . گرچه اين شرح ، همهء كتاب الكافى را در برنمىگيرد و تنها 503 حديث از مجموع بيش از 3700 حديث الكافى را شامل مىشود ( از مجموع هشت كتاب الكافى ، چهار كتاب « عقل و جهل » ، « فضل علم » ، « توحيد » و 110 باب از كتاب « الحجة » را شامل مىشود ) ، امّا جامعيت اين شرح ، از جهت دربرداشتن بررسى جنبههاى مختلف متنى و سندى روايات و دقّتهاى عقلانى و مباحث علمى ، آن را از ديگر شروح ، متمايز ساخته است . البته شروح ديگر نيز هر يك ، امتيازات ويژهء خود را دارند ، به عنوان مثال ، مرآة العقول مرحوم مجلسى ، از جهت اين كه دربرگيرندهء همهء مجموعهء اصول ، فروع و روضهء الكافى است و از بيانى نسبتاً ساده برخوردار است و مباحث پيچيدهء علمى را در بر نمىگيرد ، از ديگر شروح ، ممتاز شده است . شرح ملّا صالح مازندرانى نيز اين امتياز را دارد كه در آن ، تعبيراتى زيبا به كار رفته و اصطلاحات خاصّه در آن به كار گرفته نشده و در بردارندهء مطالب فقه الحديثىِ دقيق و قابل فهم براى عموم است . البته اين شرح ( بر خلاف شرح علّامه مجلسى ) ، تنها اصول و روضهء الكافى را شامل مىشود . شرح مرحوم ملّا محسن فيض كاشانى نيز گرچه ظاهراً شرح الكافى به تنهايى نيست و تمامىِ روايات كتب اربعه در آن جاى گرفته ، ولى چون شرح روايات الكافى را نيز در بردارد ، مىتوان آن را به عنوان يكى از شروح الكافى برشمرد . البته بايد گفت ، از اين جهت كه در هر باب ، همهء روايات مربوط به موضوع را جمعآورى كرده و دسترسى به روايات را آسان نموده و نكات مبهم روايات را نيز شرح كرده ، بسيار مفيد است .